सडक निर्माणको कुरा गर्दा, बिटुमेन (Bitumen) भन्ने शब्द सबैभन्दा बढी प्रयोग हुन्छ। यो कालो, चिपचिपा पदार्थले नै हाम्रो सडकलाई बलियो र टिकाऊ बनाउँछ। तर, नेपालमा र विश्वभर यसलाई बुझाउन अरू धेरै शब्दहरू पनि चलनचल्तीमा छन्। यी पर्यायहरूलाई बुझ्नु भनेको निर्माण सामग्री र सडक प्रविधिलाई अझ राम्ररी बुझ्नु हो।

बिटुमेनका मुख्य पर्यायहरू (Major Synonyms of Bitumen)

नेपालको सन्दर्भमा सडक बिटुमेनका लागि प्रयोग हुने केही मुख्य शब्दहरू यहाँ दिइएका छन्:

1. अस्फाल्ट (Asphalt): यो बिटुमेनको लागि विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने पर्याय हो, विशेषगरी अमेरिकी अङ्ग्रेजीमा। नेपालमा पनि धेरै ठेकेदार र इन्जिनियरहरूले यसैलाई प्रयोग गरेको सुन्न सकिन्छ।
2. कोलतार (Coal Tar / Tar): प्राविधिक रूपमा बिटुमेन र कोलतार फरक-फरक पदार्थ हुन् (बिटुमेन पेट्रोलियमबाट बन्छ भने कोलतार कोइला वा काठबाट), तर स्थानीय बोलीचालीमा अझै पनि बिटुमेनलाई 'तार' वा 'कोलतार' भनेर बुझाउने चलन छ। यो पुरानो निर्माण प्रविधिबाट आएको शब्द हो।
3. पिच (Pitch): यो पनि बिटुमेन र कोलतार दुवैलाई बुझाउन प्रयोग हुने एक सामान्य शब्द हो। जब कसैले सडकमा "पिच हाल्ने" कुरा गर्छ, उसले सडकमा बिटुमेन (अस्फाल्ट) राख्ने प्रक्रियालाई नै बुझाइरहेको हुन्छ।

सम्बन्धित शब्दावलीहरू (Related Terminology)

यी शब्दहरू सिधै पर्याय नभए पनि, यिनीहरू बिटुमेनसँग नजिकबाट सम्बन्धित छन् र प्रायः सडक निर्माणको सन्दर्भमा एकै ठाउँमा प्रयोग हुन्छन्:

1. डामर (Dāmar): यो शब्द पनि बिटुमेनसँग मिल्दोजुल्दो पदार्थलाई बुझाउन स्थानीय स्तरमा प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।
2. तारम्याक (Tarmac): यो शब्द ऐतिहासिक रूपमा टार (Tar) र म्याकाडम (Macadam) को मिश्रणबाट बनेको सामग्रीलाई बुझाउँथ्यो। तर, आजकाल यसलाई एयरपोर्टको रनवे वा साधारण कालो सडकलाई बुझाउने सामान्य नाम (Generic Term) को रूपमा प्रयोग गरिन्छ, जसमा मुख्य रूपमा बिटुमेन नै प्रयोग भएको हुन्छ।